در اجلاس رؤساي دانشگاههاي غرب کشور، که با حضور دکتر «همايون مرادنژادي» رئيس دانشگاه ايلام و به ميزباني دانشگاه رازي، بعدظهر دوشنبه 8 ديماه 1404 برگزار شد، سند تأسيس «کنسرسيوم دانشگاههاي زاگرس» با اجماع کامل شرکتکنندگان به امضا رسيد.
به گزارش روابط عمومي دانشگاه ايلام، اين کنسرسيوم به عنوان نهادي علمي، فرابخشي و ساختاريافته، با مأموريت اصلي صيانت، بازآفريني و احياي زيستبوم راهبردي زاگرس تشکيل شد.
زاگرس؛ زيست بوم راهبردي و بنيان تمدني ايران زمين
در متن بيانيه اين سند آمده است: زاگرس صرفاً يک رشته کوه يا پهنهاي جغرافيايي نيست بلکه يکي از بنياديترين مؤلفههاي شکلگيري تمدن ايراني زيست بوم مادر فلات ايران و ستون فقرات پايداري اقليمي آبي و زيستي کشور به شمار ميرود. اين پهنه عظيم طبيعي، طي هزارهها بستر شکل گيري، تمدنها استقرار جوامع انساني، تکوين معيشتهاي پايدار و حفظ تعادلهاي اکولوژيک در گستره ايران زمين بوده است. امروزه زيست بوم زاگرس با مجموعهاي از چالشهاي عميق پيچيده و درهم تنيده مواجه است؛ از جمله تخريب و زوال جنگلها، آتش سوزيهاي مکرر، گسترش آفات و بيماريهاي گياهي، بحران منابع آب و خاک، پيامدهاي فزاينده تغييرات اقليمي و کاهش تاب آوري اکولوژيک و اجتماعي جوامع محلي، استمرار اين روندها فراتر از يک بحران زيست محيطي، تهديدي جدي براي امنيت زيستي پايداري منابع انسجام اجتماعي و مسير توسعه پايدار کشور محسوب ميشود. بر اين اساس، صيانت، بازآفريني و احياي زاگرس نه يک انتخاب بلکه ضرورتي ملي تمدني و بين نسلي است که مستلزم اتخاذ نگاهي علمي راهبردي و جامع و عبور از رويکردهاي بخشي، مقطعي و ناهماهنگ ميباشد.
ضرورت شکلگيري کنسرسيوم دانشگاههاي زاگرس و رويکرد فرابخشي
در ادامه متن اين بيانيه تأکيد شده است؛ تجربههاي چند دهه گذشته به روشني نشان داده است که پراکندگي اقدامات موازي کاري نهادي، فقدان انسجام علمي و نبود يک مرجع هماهنگ دانشگاهي اثربخشي سياستها و برنامههاي مرتبط با زاگرس را به طور جدي کاهش داده است. در چنين شرايطي دانشگاهها به عنوان نهادهاي مرجع توليد دانش تحليل نظاممند مسائل پيچيده و ارائه راهکارهاي مبتني بر شواهد علمي، نقشي بيبديل و غيرقابل جايگزين دارند.
دانشگاههاي واقع در محور زاگرس با درک مسئوليت علمي، اجتماعي و ملي، خود بر ضرورت ايجاد يک چارچوب منسجم، نهادمند و فرابخشي تأکيد دارند؛ چارچوبي که بتواند ظرفيتهاي علمي دانشگاهي را به فرآيندهاي تصميم سازي سياستگذاري و اقدام اجرايي در سطح ملي و منطقهاي پيوند دهد. در همين راستا، کنسرسيوم دانشگاههاي زاگرس به عنوان پاسخي، علمي، ساختارمند و آيندهنگر به اين ضرورت شکل ميگيرد؛ بستري براي هم افزايي توان دانشگاهها، شکلدهي به زبان مشترک علمي و برقراري تعامل مؤثر و مستمر با بدنه اجرايي دولت و نهادهاي سياستگذار کشور.
مأموريتهاي راهبردي کنسرسيوم
مأموريتهاي محوري اين کنسرسيوم در شش محور کليدي تعيين شده است:
1- پايش جامع، مستمر و داده محور وضعيت زيست بوم زاگرس و ايجاد زيرساختهاي اطلاعاتي و رصدخانههاي علمي
2-ارائه راهکارهاي علمي فناورانه و مديريتي براي پيشگيري کنترل و مديريت آتش سوزيها آفات و مخاطرات زيست محيطي
3- حفاظت احيا و باززنده سازي تنوع زيستي جنگلها و رويشگاههاي طبيعي زاگرس
4-توسعه رويکردهاي مديريت پايدار منابع آب و خاک و مقابله با فرسايش و تخريب سرزمين
5- مطالعه، تقويت و توانمندسازي تاب آوري اجتماعي، اقتصادي و معيشتي جوامع محلي
6-پشتيباني علمي، تحليلي و مشورتي از سياست گذاريهاي ملي و منطقهاي مرتبط با زاگرس
اين مأموريتها با اتکا به رويکردهاي بين رشتهاي بهره گيري از دانش روز فناوريهاي نوين و نوآوريهاي دانشگاهي دنبال خواهد
حکمراني، علمي تقسيم کار دانشگاهي و نقش دانشگاهها
کنسرسيوم دانشگاههاي زاگرس بر پايه الگوي حکمراني علمي و تقسيم کار تخصصي ميان دانشگاههاي عضو شکل ميگيرد؛ به گونهاي که هر دانشگاه متناسب با ظرفيتهاي علمي، تخصصهاي پژوهشي و موقعيت جغرافيايي خود مسئوليت بخشي از مأموريتها و برنامههاي کنسرسيوم را عهده دار شود. دبيرخانه کنسرسيوم با استقرار در دانشگاه رازي عهدهدار هماهنگي فعاليتها، پيگيري مصوبات، تسهيل شبکهسازي علمي تجميع دادهها و برقراري ارتباط ساختاريافته با نهادهاي ملي و دستگاههاي اجرايي خواهد بود.
فرآيندهاي تصميم گيري در کنسرسيوم بر مبناي خرد جمعي، شفافيت، مشارکت فعال اعضا و رعايت اصول علمي و حرفهاي انجام ميپذيرد. اين الگوي حکمراني، علمي، زمينهساز ارتقاي نقش دانشگاهها از سطح مشاورهاي صرف به سطح کنشگري فعال و اثرگذار در حل مسائل کلان، پيچيده و راهبردي کشور خواهد بود.
انتظارات الزامات و بيانيه پاياني اجلاس رؤساي دانشگاههاي غرب کشور
شرکت کنندگان در اين اجلاس بر اين باورند که تحقق اهداف و مأموريتهاي کنسرسيوم دانشگاههاي زاگرس مستلزم حمايت قاطع پايدار و فرابخشي دولت و نهادهاي ذي ربط، به ويژه وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و سازمان حفاظت محيط زيست کشور است. بدون اين حمايت ساختاري و نهادمند، بهره گيري مؤثر از ظرفيتهاي علمي دانشگاهها و تبديل دانش به اقدام اجرايي امکان پذير نخواهد بود.
رؤساي دانشگاههاي عضو کنسرسيوم، ضمن اعلام تعهد کامل خود به همکاري، علمي همافزايي نهادي و پيشبرد اهداف اين حرکت ملي بر ضرورت به رسميت شناختن کنسرسيوم دانشگاههاي زاگرس به عنوان بازوي علمي معتبر و مرجع تخصصي در فرآيندهاي سياست گذاري برنامه ريزي و اجرا در حوزه زاگرس تأکيد کردند.
اين بيانيه حاصل اجماع دانشگاههاي غرب کشور و نقطه آغاز يک مسير علمي منسجم، مسئولانه و آيندهنگر براي صيانت از زيست بوم، زاگرس، تقويت بنيانهاي تمدني ايران زمين و تضمين حقوق نسلهاي آينده. است ما بر اين باوريم که دانشگاه، در پيوند با دولت و جامعه ميتواند و بايد نقش محوري در پاسداري از اين ميراث طبيعي و تمدني ايفا کند.
ايلام، بلوار پژوهش، دانشگاه ايلام
info@ilam.ac.ir
59241000(084)
© تمامی حقوق این سایت برای دانشگاه ایلام محفوظ است
